Yasalhane

Kısa cevap: Evet, bazı aşamalarda vazgeçilebilir

Anlaşmalı boşanma protokolü tek başına her şeyi kesinleştiren bir belge değildir. Bu protokol, tarafların boşanma ve boşanmanın sonuçları üzerinde anlaştığını gösterir; ancak hâkimin bu iradeyi duruşmada bizzat görmesi ve uygun bulması da önem taşır.

Bu yüzden uygulamada en çok sorulan soru şudur: “Protokol imzalandıysa artık geri dönüş yok mu?” Cevap çoğu durumda hayırdır. Özellikle duruşma öncesinde veya duruşmada taraflardan biri anlaşmalı boşanma istemediğini söylerse süreç değişebilir.

Protokol imzalandıktan sonra neden vazgeçmek istenebilir?

Bazı kişiler protokolü aceleyle imzaladığını düşünebilir. Bazıları nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı veya kişisel eşya teslimi gibi başlıklarda sonradan tereddüt yaşayabilir. Kimi zaman da duygusal baskı altında imza atıldığı iddia edilir.

Duruşmadan önce vazgeçmek mümkün mü?

Evet. Duruşma yapılmadan önce taraflardan biri anlaşmalı boşanma iradesinden dönebilir. Bu durumda mahkemenin anlaşmalı boşanma şartlarının gerçekleştiğini kabul etmesi beklenmez. Çünkü anlaşmalı boşanmanın temelinde iki tarafın da ortak ve devam eden iradesi bulunur.

Taraflardan biri artık boşanmak istemediğini ya da protokoldeki şartları kabul etmediğini bildirirse dava anlaşmalı boşanma niteliğini kaybedebilir. Bundan sonra süreç, şartlara göre çekişmeli boşanma yönüne evrilebilir veya mevcut dava başka şekilde değerlendirilebilir.

Duruşma sırasında vazgeçmek mümkün mü?

Evet, bu da mümkündür. Hâkim genellikle tarafları bizzat dinler. Eğer taraflardan biri duruşmada protokolü kabul etmediğini, boşanmak istemediğini veya bazı maddeleri artık onaylamadığını söylerse anlaşmalı boşanma koşulları zedelenir.

• “Boşanmak istemiyorum” denebilir.
• “Bu protokolü artık kabul etmiyorum” denebilir.
• “Baskı altında imzaladım” iddiası ileri sürülebilir.
• “Velayet veya nafaka maddesini onaylamıyorum” denebilir.

Bu durumda hâkim, anlaşmalı boşanma kararı vermek yerine dosyayı mevcut beyanlara göre değerlendirecektir.

Karar verildikten sonra da vazgeçilebilir mi?

Burada aşama çok önemlidir. Karar verilmiş ama henüz kesinleşmemişse, dosyanın durumu ve yapılan işlemler ayrıca incelenmelidir. Uygulamada kesinleşme öncesi bazı itiraz ve usul meseleleri gündeme gelebilir. Ancak iş kesinleşmiş bir boşanma kararına dönüştükten sonra, artık “anlaşmalı boşanmadan vazgeçme” değil, başka hukuki yolların olup olmadığı tartışılır.

Yani protokolden vazgeçme meselesi en çok karar öncesi ve kararın kesinleşmesinden önceki evrede önem taşır.

Protokolün bazı maddelerinden vazgeçmek mümkün mü?

Bazen taraflar boşanmak istese de protokolün yalnızca bazı hükümlerini değiştirmek isteyebilir. Örneğin iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, velayet düzeni, kişisel ilişki günleri veya maddi-manevi tazminat kalemleri yeniden konuşulmak istenebilir.

Ancak unutulmamalıdır: Anlaşmalı boşanmada protokol bir bütündür. Taraflardan biri önemli maddeleri artık kabul etmiyorsa, mahkeme mevcut haliyle protokolü uygun görmeyebilir. Bu yüzden değişiklik isteniyorsa mümkün olduğunca yeni ve açık bir metin hazırlanması daha sağlıklı olur.

Vazgeçmeden önce nelere dikkat edilmeli?

Vazgeçme kararı duygusal bir tepkiyle değil, sonuçları düşünülerek verilmelidir. Çünkü anlaşmalı boşanmadan çıkıldığında süreç uzayabilir, yeni beyanlar ve yeni talepler gündeme gelebilir.

• Vazgeçme sebebi net olmalı.
• İtiraz edilen maddeler tek tek belirlenmeli.
• Yalnızca düzenleme değişikliği mi istendiği, yoksa boşanma iradesinden tamamen mi dönüldüğü açıklığa kavuşmalı.
• Gerekirse protokol yeniden hazırlanmalı.

Sonuç

Anlaşmalı boşanma protokolünden vazgeçmek, özellikle duruşma öncesinde ve duruşma sırasında mümkün olabilir. Belirleyici nokta, tarafların boşanma ve sonuçları üzerindeki ortak iradesinin devam edip etmemesidir.

Kısacası protokol imzalanmış olması her durumda geri dönüşü tamamen kapatmaz. Ama hangi aşamada nasıl bir hukuki sonuç doğacağı somut dosyanın durumuna göre dikkatle değerlendirilmelidir.